Lubeka (Lübeck) to północnoniemieckie miasto, które wyróżnia się zabudową w stylu gotyku ceglanego. Budowle te powstały w średniowieczu, gdy Lübeck było stolicą Hanzy. Symbol miasta stanowi ceglana Brama Holsztyńska (Holstentor), ukończona w 1478 roku, która służyła do ochrony starówki położonej na wyspie na rzece Trave. Kościół Mariacki, odbudowany po II wojnie światowej, jest ceglaną budowlą z XIII–XIV wieku, która stanowiła wzór architektoniczny dla wielu północnoeuropejskich kościołów.
Lubeka była jednym z głównych ośrodków handlowych Hanzy, a jej architektura i układ urbanistyczny odzwierciedlają znaczenie miasta w średniowiecznym handlu i kulturze. Przedstawione obiekty stanowią integralną część historycznego układu urbanistycznego Lubeki, który zachował się niemal niezmieniony od średniowiecza, mimo zniszczeń podczas II wojny światowej. Miasto jest również znane z siedmiu wież kościelnych, które dominują w panoramie miasta, stąd przydomek „Miasto Siedmiu Wież”.
Ikoniczna brama miejska z końca XV wieku, symbol miasta. Brama Holsztyńska to jedna z najbardziej rozpoznawalnych budowli w Niemczech -> Dowiedz się więcej o tym zabytku.
wzniesiony w latach 1265–1351, model dla innych kościołów gotyckich w regionie. Więcej na temat.
Z Lubeki pochodzi trzech laureatów Nagrody Nobla. To Thomas Mann, Günter Grass oraz Willi Brandt -> Szczegóły znajdziesz tutaj.
Gotycka budowla z XIV wieku, jedno z najstarszych w Niemczech -> Dowiedz się więcej o tym zabytku.
Średniowieczny szpital z XIII wieku, wyjątkowy przykład gotyckiej architektury i jednej z najstarszych instytucji opieki w Europie. -> Dowiedz się więcej o tym zabytku.
Średniowieczne budynki magazynowe przy nabrzeżu Trave. Przez wieki służyły jako magazyny soli -> Przejdź tutaj
Historia Lubeki sięga czasów przed jej oficjalnym założeniem. Zanim na tych terenach powstało miasto, żyli tu Słowianie połabscy – Wagrowie, część plemienia Obodrytów. Ich głównym grodem było Liubice, położone przy ujściu rzeki Trave do Zatoki Lubeckiej. Nazwa Liubice, oznaczająca „ukochane miejsce”, dała początek nazwie niemieckiej Lübeck. Gród był ważnym ośrodkiem handlowym, który jednak został zniszczony w 1138 roku.
Wkrótce potem, około 1143 roku, hrabia Adolf II von Schauenburg założył w pobliżu nową osadę – „Neu Lübeck”. W 1159 roku książę Henryk Lew przejął miejscowość, nadał jej prawa miejskie i uczynił z niej centrum handlu w regionie. Dzięki doskonałemu położeniu nad Bałtykiem Lubeka szybko się rozwijała, stając się w XIII wieku najważniejszym miastem Hanzy – potężnego związku kupieckiego Europy Północnej. Zyskała wówczas miano „Królowej Hanzy”, a jej monumentalna architektura ceglanego gotyku do dziś zachwyca turystów.
Po okresie świetności Lubeka stopniowo traciła znaczenie polityczne, lecz pozostała bogatym miastem kupieckim. W czasie II wojny światowej jej historyczne centrum zostało częściowo zniszczone, jednak starannie odbudowane. Od 1987 roku Stare Miasto w Lubece znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO – to jedno z najlepiej zachowanych średniowiecznych miast portowych w Europie.
Brama Holsztyńska to jedna z najbardziej rozpoznawalnych budowli Niemiec – obok Bramy Brandenburskiej czy katedry w Kolonii. Jest symbolem Lubeki, dawnej „Królowej Hanzy”, i świadectwem jej potęgi handlowej. Wewnątrz znajduje się Muzeum Historii Miasta, które opowiada o hanzeatyckim handlu, sile i bogactwie, a także o znaczeniu kupców dalekosiężnych, którzy ukształtowali miasto.
Bramę wzniesiono w latach 1464–1478 według niderlandzkich wzorców pod kierunkiem mistrza Hinricha Helmstede. Była częścią nowoczesnych umocnień i od początku łączyła funkcję obronną z reprezentacyjną.
Składa się z dwóch cylindrycznych wież przykrytych stożkowymi dachami i środkowego traktu z przejazdem o głębi 8,85 m. Nad arkadą umieszczono złotą inskrypcję CONCORDIA DOMI FORIS PAX – „Wewnątrz zgoda, na zewnątrz pokój”.
Brama stoi na palach wbitych w torf i mokradła. Już w czasie budowy południowa wieża zaczęła się przechylać, co nadało jej charakterystyczny wygląd. Dopiero w latach 1933–1934 udało się zatrzymać proces osiadania dzięki betonowym i stalowym wzmocnieniom.
Ściany mają grubość do 3,5 metra. Różnice w wyglądzie stron są wyraźne: fasada od miasta jest bogato zdobiona oknami, natomiast od strony pola – skromna, z małymi otworami strzelniczymi i otworami do oblewania napastników smołą lub wrzątkiem.
Od 1950 roku we wnętrzu bramy działa muzeum miejskie. Ekspozycja Macht des Handels – „Potęga handlu” – prezentuje siedem sal tematycznych. Odwiedzający mogą tu poznać życie kupców hanzeatyckich, ich znaczenie polityczne, gospodarcze i kulturalne.
Zwiedzający trafiają m.in. na średniowieczny rynek, mogą zajrzeć do sali obrad rajców miejskich, obejrzeć modele statków, narzędzia i przyrządy nawigacyjne. Wystawa pozwala poczuć klimat dawnej Lubeki: jej gwar, zapachy przypraw, a nawet usłyszeć głos burmistrza.
Szczególne miejsce zajmuje historia lubeckich kupców dalekosiężnych, którzy dzięki morskiemu handlowi stworzyli miasto o wyjątkowej pozycji w całej północnej Europie.
Brama Holsztyńska szybko stała się symbolem Lubeki. Widniała na znaczkach pocztowych, była znakiem towarowym wielu firm (np. producentów marcepanu), a w latach 1958–1991 zdobiła nawet banknot 50 marek. W latach 2004–2006 jej dach pokryto nową warstwą łupka o wadze 30 ton.
Obecna inskrypcja Concordia domi foris pax pochodzi z 1863 roku. Skrót „S.P.Q.L.” oznacza „Senatus Populusque Lubecensis” – „Senat i lud Lubeki” i został dodany w 1871 r.
Charakterystyczne są też terrakotowe fryzy z motywami lilii, ostów i herbów miasta, powtarzające się wokół murów.
Dzisiejsza Brama Holsztyńska to dawniej „Środkowa Brama Holsztyńska” – część zespołu czterech kolejnych bram, z których tylko ta przetrwała. Dzięki szczęśliwym decyzjom i staraniom konserwatorskim nie podzieliła losu rozebranych fortyfikacji i do dziś stanowi wizytówkę miasta. Położona przy Holstentorplatz, na trasie z dworca kolejowego do centrum, jest obowiązkowym punktem zwiedzania Lubeki.
Ratusz w Lubece to jedno z najważniejszych dzieł gotyku ceglanego w Europie. Jego budowa rozpoczęła się w 1230 roku, wkrótce po nadaniu miastu statusu wolnego miasta Rzeszy. Przez wieki gmach był rozbudowywany i przebudowywany, dlatego dziś łączy w sobie różne style architektoniczne od gotyku po renesans i barok. Nadal pełni funkcję siedziby władz miasta oraz miejsca posiedzeń senatu i parlamentu miejskiego.
Zewnętrzna fasada z wieżami i bogatymi zdobieniami przypomina bajkowy pałac, a wewnątrz można podziwiać pomieszczenia, które łączą w sobie różne epoki. Ratusz jest wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO i stanowi symbol hanzeatyckiej potęgi miasta.
Ratusz powstał początkowo jako dom rady i sukiennic. W XIV wieku, w okresie rozkwitu Hanzy, rozbudowano go o kolejną reprezentacyjną fasadę od strony rynku. Późniejsze przebudowy dodały elementy renesansowe, w tym loggię z 1570 roku i monumentalne schody z końca XVI wieku. W XIX wieku powstały neogotyckie wnętrza z wielką klatką schodową. Cały kompleks budynków tworzy malowniczy zespół, będący symbolem potęgi Lubeki.
Ratusz w Lubece stał się wzorem dla wielu innych miast hanzeatyckich. Podobne fasady powstały m.in. w Rostocku, Stralsundzie i Toruniu.
Najbardziej okazały jest Audienzsaal – dawniej sala sądowa, dziś miejsce uroczystości i przyjęć. Obecny wystrój pochodzi z XVIII wieku i zdobią go dzieła Stefano Torellego, przedstawiające alegorie cnót rządzących miastem. W zachodnim skrzydle znajduje się Bürgerschaftssaal – sala obrad parlamentu miejskiego, a obok Czerwona Sala, gdzie do dziś obraduje senat.
W ratuszu znajduje się galeria portretów 65 burmistrzów z różnych epok. Ukazani są oni z insygniami urzędu – kluczami i symbolami władzy. To wyjątkowa kronika historii miasta utrwalona w malarstwie.
Ratusz był przez stulecia centrum polityki i handlu. To tutaj odbywały się zjazdy Hanzy – aż 43 z 67 zjazdów miało miejsce właśnie w Lubece. W średniowiecznych piwnicach działa do dziś Ratskeller, jedno z najstarszych lokali w północnych Niemczech, miejsce spotkań i biesiad.
Ratusz jest częściowo przystosowany do potrzeb osób z ograniczoną mobilnością. Do sali audiencyjnej prowadzi wejście od Breite Straße, a do wyższych kondygnacji można dostać się windą po wcześniejszym zgłoszeniu.
Ratusz w Lubece, wpisany na listę UNESCO, to prawdziwa wizytówka miasta. Łączy w sobie niemal 800 lat historii i bogactwa architektonicznego. Do dziś pozostaje nie tylko siedzibą władz, ale i atrakcją turystyczną, w której można poczuć klimat hanzeatyckiej potęgi.
Książka podróżnicza Na Szlaku Orlich Gniazd. Tajemnice Jury Krakowsko-Częstochowskiej opowiada historię zamków i ich ruin leżących na turystycznym Szlaku Orlich Gniazd na południu Polski, pomiędzy Krakowem a Częstochową. Ich malownicze położenie na wzgórzach, wśród wapiennych skał stanowi znaczną atrakcję krajoznawczo-turystyczną.
Das Reisebuch "Auf der Route der Adlerhorste. Geheimnisse des Krakau-Tschenstochauer Jura" erzählt die Geschichte der Burgen und ihrer Ruinen entlang der historischen Route, die in Südpolen zwischen Krakau und Tschenstochau verläuft. Die meisten dieser Burgen wurden im 13. Jahrhundert errichtet und dienten der Verteidigung der Staatsgrenze. Ihre malerische Lage inmitten von Kalksteinfelsen machte sie einst schwer zugänglich.
Das Buch erzählt von den Geheimnissen und der Geschichte der Burgen, Festungen und Ruinen, die entlang der Adlerhorstroute liegen.
Książka podróżnicza opowiada o tajemnicach i historii zamków, warowni i ruin leżących na Szlaku Orlich Gniazd.
Kościół Mariacki, wzniesiony w latach 1250–1350, jest arcydziełem gotyku ceglanego i wzorem dla ponad 70 innych kościołów w regionie Bałtyku. Jego dwie wieże mają wysokość 125 metrów i dominują nad panoramą miasta. Świątynia stanowi część kompleksu zabytków wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Historia świątyni sięga pierwszej połowy XIII wieku. Początkowo w miejscu tym stała niewielka, romańska bazylika, a od 1251 roku rozpoczęto budowę gotyckiej katedry z cegły – materiału typowego dla północnych Niemiec. Inspirowano się francuskimi katedrami, jak w Reims, lecz lokalni mistrzowie musieli „od nowa wymyślić” gotyk w cegle.
Kościół przez wieki pozostawał świątynią rady miejskiej i zamożnych mieszczan, co symbolizowało rosnące znaczenie Lubeki jako „królowej Hanzy”. Rewolucję przyniosła reformacja – już od 1530 roku nabożeństwa odprawiano tu według nowych zasad. W XVII i XVIII wieku wnętrze nabrało barokowego przepychu, a w XIX stuleciu wrócono do średniowiecznych inspiracji.
W marcu 1942 roku naloty alianckie poważnie zniszczyły kościół. Zawaliły się sklepienia, spłonęły organy i cenne wyposażenie. W prezbiterium zachowano jednak stopione w pożarze dzwony – dziś milczący pomnik wojennej tragedii. Odbudowa trwała wiele lat, a zakończono ją dopiero w 1959 roku.
Centralnym punktem wnętrza jest monumentalny ołtarz główny, otoczony gotyckimi freskami i epitafiami patrycjuszy. Szczególną uwagę przyciąga także słynne okno „Totentanzfenster” – alegoryczny Taniec Śmierci, przypominający o kruchości życia i równości wszystkich wobec losu.
Organy Mariackie, liczące ponad 8 000 piszczałek, należą do największych w Europie. W XX wieku zostały przebudowane, a ich brzmienie rozbrzmiewa podczas licznych koncertów i festiwali, m.in. Schleswig-Holstein Musik Festival. Dzięki akustyce wnętrza koncerty te są niezapomnianym przeżyciem.
W latach 1955–1967 zbudowano nowy zegar astronomiczny, nawiązujący do oryginału z XVI wieku, który spłonął podczas wojny. Jego mechanizm wskazuje nie tylko czas, lecz także kalendarz liturgiczny, znaki zodiaku i ruchy planet.
Największą atrakcją jest codzienny pokaz o godzinie 12:00 – wtedy poruszają się figury apostołów. Zegar, podobnie jak kościół, wymaga regularnych renowacji i opieki pasjonatów.
Z kościołem wiąże się ludowa legenda. Gdy w XIII wieku odbudowywano Marienkirche po wielkim pożarze, robotnicy zwabili diabła, mówiąc, że powstaje nowa gospoda, czyli po niemiecku wirtshaus. Ucieszony, pomagał nosić kamienie, aż spostrzegł wielkie okna i zrozumiał podstęp. W złości chciał zburzyć mury granitowym głazem, ale obiecano mu, że obok powstanie karczma. Uspokoił się i puścił kamień, który leży tam do dziś.
Od 1999 roku na głazie siedzi uśmiechnięty, niegroźny diabeł z brązu autorstwa Rolf’a Goerlera. Dotknięcie jego rogów ma przynosić szczęście – i dlatego rzeźba jest jednym z ulubionych punktów turystów.
Marienkirche jest matką północnoniemieckiego gotyku ceglanego. To zarazem świątynia, sala pamięci mieszczan i scena ważnych wydarzeń muzycznych. Jej siedem wież, wspólnie z innymi kościołami Lubeki, tworzy tzw. koronę miasta.
W świątyni odbywają się koncerty Festiwalu Muzyki Szlezwiku-Holsztynu, nabożeństwa bożonarodzeniowe i liczne wydarzenia kulturalne. To żywe centrum duchowe i artystyczne miasta.
Kościół Mariacki w Lubece, wraz z ratuszem, tworzy serce starego miasta. Jego potężne wieże, bogato zdobione wnętrza, astronomiczny zegar i legenda o diabełku czynią z niego wyjątkowe połączenie historii, sztuki i lokalnych opowieści.
Spacerując po starówce, wpisanej na listę UNESCO, można niemal poczuć, jak kolejne epoki splatają się ze sobą. Dawna potęga Hanzy, której symbolem pozostają Holstentor, Marienkirche czy gotycki ratusz, nie jest tylko martwą dekoracją. To właśnie wśród tych murów narodziły się idee i dzieła, które ukształtowały XX-wieczną kulturę.
Należą do nich lubeccy nobliści. Dzięki tym postaciom Lubeka staje się nie tylko świadectwem średniowiecznej potęgi Hanzy, lecz także miejscem, z którego wyszły idee i dzieła o globalnym znaczeniu. Tutaj ceglane mury pamiętają kupców, a jednocześnie towarzyszą wspomnieniom literackich bohaterów i politycznych wizji, które zmieniały Europę.
Najbardziej znanym z lubeckich synów jest Thomas Mann, laureat Nagrody Nobla z 1929 roku. Jego Buddenbrookowie – saga kupieckiej rodziny – to literackie zwierciadło Lubeki. Kiedy dzisiaj przechodzimy obok Domu Buddenbrooków, trudno nie pomyśleć, że to właśnie tutaj Mann szukał inspiracji, obserwując świat mieszczańskiej dumy i powolnego upadku tradycyjnych wartości.
📘 Thomas Mann (1875–1955) był niemieckim pisarzem, eseistą i laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie literatury. Uznawany jest za jednego z najwybitniejszych twórców literatury XX wieku.
Wczesne życie i sukcesy (1875–1929)
🌍 Emigracja i opór wobec nazizmu (1933–1952)
⚰️ Ostatnie lata (1952–1955)
Zmarł 12 sierpnia 1955 roku w Zurychu. Spoczywa na cmentarzu w Kilchbergu pod Zurychem.
Z kolei Günter Grass, urodzony w Lubece w 1927 roku, choć najsilniej związany z Gdańskiem – miastem dzieciństwa i przestrzenią Blaszanego bębenka – zawsze pozostawał także synem Lubeki. Jego proza, wyróżniona Nagrodą Nobla w 1999 roku, łączyła niemiecką pamięć o przeszłości z moralnym niepokojem współczesności. Tak jak Lubeka i Gdańsk – dwa hanzeatyckie miasta – w twórczości Grassa splatają się losy Europy Środkowej.
📘 Günter Grass (1927–2015) był niemieckim pisarzem, poetą, dramaturgiem, a także grafikiem i rzeźbiarzem. W 1999 roku otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury za całokształt twórczości, której kulminacją stał się „Blaszany bębenek” – symboliczna opowieść o niemieckiej winie i pamięci XX wieku.
Wczesne lata i wojna (1927–1945)
Artystyczne początki (1946–1958)
Literacka sława i działalność społeczna (1959–1989)
Późne lata i dziedzictwo (1990–2015)
Do grona noblistów z Lubeki należy także Willy Brandt – kanclerz Republiki Federalnej Niemiec i laureat Pokojowej Nagrody Nobla z 1971 roku. Polityk, który swoją Ostpolitik skierował ku pojednaniu i przezwyciężeniu podziałów Europy, wyrastał z hanzeatyckiego ducha Lubeki – miasta otwartego na morze, handel i dialog.
⚖️ Willy Brandt (1913–1992) był niemieckim politykiem socjaldemokratycznym (SPD), burmistrzem Berlina Zachodniego, kanclerzem RFN i laureatem Pokojowej Nagrody Nobla. Zapisał się w historii jako symbol pojednania Niemiec z sąsiadami i odważny reformator europejskiej polityki.
Wczesne lata i emigracja (1913–1945)
Kariera polityczna i kanclerstwo (1949–1974)
Późniejsze lata (1974–1992)
Książka podróżnicza Świeradów-Zdrój w Górach Izerskich i okolice opowiada o urokach i atrakcjach tego znanego uzdrowiska, charakteryzującego się długą tradycją leczniczą opartą na radonie, borowinie i świerku.
Przewodnik traktuje także o Sudetach, Górach Izerskich oraz Karkonoszach, odkrywając ich tajemnice.
Turystyczna książka "On the Trail of the Eagles' Nests: Secrets of the Kraków - Częstochowa Jura" to anglojęzyczny przewodnik po zamkach i ruinach Szlaku Orlich Gniazd, odkrywający ich fascynującą historię i tajemnice.
Moje dotychczasowe pozycje, które opracowałem i przygotowałem jako selfpublisher
Angielskojęzyczny przewodnik "On the Trail of the Eagles' Nests" zabiera czytelników w podróż przez ruiny i zamki Szlaku Orlich Gniazd. Książka odkrywa mniej znane historie, tajemnice i fakty z pogranicza legendy i archeologii.
👉 Pozostałe książki autora znajdziesz w sekcji "Więcej przewodników".
Das Reisebuch Bad Flinsberg im Isergebirge und vieles mehr erzählt von den Reizen und Attraktionen dieses bekannten Kurortes. Der Kurort blickt auf eine lange Heiltradition mit Radon, Moor und der majestätischen Fichte zurück. Der Reiseführer widmet sich den Sudeten, dem Isergebirge und dem Riesengebirge und lüftet ihre Geheimnisse. Er führt uns auf Wanderwegen, zu Burgen, Museen und anderen interessanten Orten.
Książka podróżnicza Świeradów-Zdrój w Górach Izerskich i okolice opowiada o urokach i atrakcjach tego znanego uzdrowiska, charakteryzującego się długą tradycją leczniczą opartą na radonie, borowinie i świerku.
Przewodnik traktuje także o Sudetach, Górach Izerskich oraz Karkonoszach, odkrywając ich tajemnice.
Książka podróżnicza "Cztery miasta w dziesięć dni. Florencja, Piza, Rzym i Wenecja" opowiada o urokach i atrakcjach czterech słynnych włoskich miast oraz ich malowniczych okolicach.
Das Reisebuch "Vier Städte in zehn Tagen. Florenz, Pisa, Rom und Venedig" erzählt von den Reizen und Attraktionen vier berühmter italienischer Städte und ihrer malerischen Umgebung.
Książka podróżnicza Od Cesarskich Uzdrowisk przez Świnoujście i Międzyzdroje aż do Kołobrzegu opowiada o Cesarskich Uzdrowiskach Bansin, Heringsdorf i Ahlbeck oraz o Świnoujściu, Międzyzdrojach i Kołobrzegu, a także o wyspach Uznam i Wolin oraz o Wolińskim Parku Narodowym.
Książka zawiera liczne zdjęcia opisywanych miejsc, w których towarzyszył nam nasz mały piesek York Fafik.
Lubeka to nie tylko zabytkowe budowle, historia powiązana ze związkiem Hanzy czy też ślady uchwycone w światowej sławy literaturze. Miasto słynne jest z innej strony. Od strony kulinarnej Lubeka słynie z marcepanu oraz z wina. W Lubece rokrocznie, od stuleci, w różnych miejscach miasta organizowane są jarmarki bożonarodzeniowe. Wiele z nich ma swój temat wiodący, jak na przykład bajki czy też motyw morski.
Symbolem kulinarnym miasta jest bez wątpienia lubecki marcepan. Legenda głosi, że przepis przybył tutaj już w czasach Hanzy, kiedy kupcy przywozili do miasta migdały z południa Europy i Bliskiego Wschodu. W połączeniu z cukrem i różnymi dodatkami powstał specjał, który szybko zdobył renomę i stał się znakiem rozpoznawczym Lubeki.
Do dziś tradycyjny marcepan wytwarzany jest według rygorystycznych norm jakościowych, a najlepsze manufaktury – takie jak Niederegger – traktowane są niemal jak zabytki kulinarne. Spacer po starówce nie jest pełny bez odwiedzenia kawiarni, w której marcepan podawany jest w niezliczonych wariacjach: od klasycznych batoników po torty i czekoladki.
Drugim smakiem, który ściśle wiąże się z Lubecką tożsamością, jest wino. Choć sama Lubeka nigdy nie należała do regionów winiarskich, od średniowiecza pełniła rolę pośrednika w handlu winem. Trunki sprowadzano z Nadrenii, Francji czy Hiszpanii, a na miejscu je uszlachetniano, czyli odpowiednio dojrzewano, mieszano i przechowywano w lubeckich piwnicach. Dzięki temu miasto zasłynęło jako ważny punkt winiarskiego handlu północnej Europy. Do dziś w ratuszowej piwnicy – Ratskeller – można degustować i kupować wina, które przypominają o tej tradycji.
Ciekawostką jest, że zarówno marcepan, jak i wino idealnie wpisują się w hanzeatycką tożsamość Lubeki. To towary, które przypominają o dawnych szlakach handlowych i kosmopolitycznym charakterze miasta, a jednocześnie do dziś są częścią jego współczesnego wizerunku. Można więc powiedzieć, że Lubeka smakuje i pachnie w sposób absolutnie niepowtarzalny – słodyczą marcepanu i głębią wina, które kiedyś łączyło północ z południem Europy.
Prawdziwa kronika historii miasta zapisana jest w beczkach i butelkach. Już od średniowiecza przechowywano tutaj wina sprowadzane z południa Europy, a ich dojrzewanie pod okiem lubeckich kupców nadawało trunkom szczególnej jakości. Była to nie tylko działalność handlowa, ale także symbol prestiżu – wino z Lubeckiego Ratskellera uchodziło za produkt wykwintny, podawany na dworach i podczas ważnych spotkań politycznych. Obecnie wino z Lubeki można kupić w wielu sklepach usytuowanych na starym mieście.
W samym sercu piwnic kryją się także niezwykłe zabytki, jak słynna „Beczka Wulkanowa” (Vulkanfass) z 1669 roku, która przez wieki była największą atrakcją piwnicy i dowodem lubeckiego zamiłowania do trunków w wyjątkowej oprawie. Dziś Ratskeller działa jako restauracja i miejsce degustacji, gdzie obok win można spróbować specjałów kuchni północnoniemieckiej, a sam wystrój wnętrz – z łukami i sklepieniami gotyckimi – przenosi gości w odległe czasy świetności Hanzy.
To właśnie tu najlepiej widać, jak historia Lubeki splata się z codziennym życiem: od handlu i polityki, przez kulturę mieszczańską, aż po zwyczaje kulinarne. Wizyta w Ratskeller to doświadczenie nie tylko smakowe, ale i kulturowe – niemal obowiązkowy punkt na mapie miasta, zaraz obok Holstentor i Marienkirche.
Na wpisanym na listę światowego dziedzictwa UNESCO starym mieście odbywają się corocznie bożonarodzeniowy jarmark. Ma on długą tradycję, a pierwsze wzmnianki pochodzą już z 1648 roku. Trwający do końca roku jarmarku zbiega się z okresem adewntowym i świątecznym.
W tym świątecznym czasie pełnym radości oczekiwania i tęsknoty za ciepłem domowego króluje blask złota i czerwieni, w powietrzu unosi się zapach migdałów, dzwonią dzwonki, wirują płatki śniegu. Słychać muzykę i można poznać świat baśni. Wszystkimi zmysłami można zaczerpnąć atmosferę Bożego Narodzenia. Niezliczone gwiazdy betlejemskie, łańcuchy świateł i przystrojone choinki oczarowują ciemne dni i ogrzewają nasze serca. Oprócz tego tradycyjnego jarmarku organizuje się ich tutaj znacznie więcej. Poniżej przedstawiam zestawienie jarmarków, które można odwiedzić.
Wokół ratusza w Lubece czeka na ciebie nastrojowy jarmark bożonarodzeniowy pełen magii. Podążaj za blaskiem świateł, wdychaj zapach prażonych migdałów i grzanego wina, a historyczne budynki UNESCO tworzą idealne tło dla świątecznej atmosfery. Tradycja sięga 1648 roku.
Jak nie brakuje ci cierpliwości, to znajdziesz coś dla siebie. Od wielu lat - już zapomniałem ilu - odwiedzamy pewien stragan z Grodna. Czasem coś tam kupimy, ramy do obrazów albo ryciny.
Na dziedzińcu kościoła Mariackiego przeniesiesz się do średniowiecza. Rzemieślnicy prezentują dawne techniki, a świece i czerwone gwiazdy nadają miejscu magiczny nastrój. Widowiskowe pokazy w historycznych strojach zapewniają wyjątkową rozrywkę. Wieczorem, przy muzyce i kubku pitnego miodu, poczujesz prawdziwy klimat dawnych jarmarków.
W sercu miasta czeka „Las tysiąca gwiazd” – świąteczna oaza z choinkami, domkami i zapachem świątecznych potraw. Możesz odpocząć przy kubku ponczu, a dzieci wrzucą listy do skrzynki Świętego Mikołaja. Idealne miejsce dla całej rodziny. W lesie czeka na ciebie bogata oferta gastronomiczna z dużą liczbą miejsc siedzących i zadaszonymi przestrzeniami.
Baśniowy Las przy kościele Mariackim to atrakcja dla małych i dużych. Dwadzieścia domków usytuowanych wśród świątecznych choinek przedstawia sceny z bajek Braci Grimm. Ręcznie wykonane figurki zachwycają od ponad 50 lat, a zapach pierników i przejażdżka kolejką dopełniają magicznej atmosfery.
Artyści i rzemieślnicy z Niemiec i regionu Morza Bałtyckiego prezentują swoje prace w kościele św. Piotra. Wnętrze wypełnia zapach ponczu, a świąteczne gwiazdy Herrnhut i unikalne wyroby – od biżuterii po ceramikę – tworzą atmosferę elegancji i tradycji. W przestronnym, pełnym światła wnętrzu kościoła, wypełnionym zapachem grzanego soku jabłkowego, można spokojnie spacerować i podziwiać wystawy.
Jeden z najbardziej znanych jarmarków w Lubece odbywa się w Heiligen-Geist-Hospital. Ponad 80 wystawców prezentuje swoje prace w średniowiecznych wnętrzach. To połączenie historii, sztuki i świątecznej magii. Tradycyjny jarmark rzemiosła artystycznego w Szpitalu Ducha Świętego cieszy się ogromną popularnością, i to zasłużenie, bo każdy przedmiot jest unikalnym dziełem. Dochód z wydarzenia wspiera lokalne inicjatywy kulturalne i społeczne.
W historycznym magazynie portowym nr 6, tuż przy nabrzeżu, znajdziesz rękodzieło, design i aromaty regionalnych przysmaków. Domowe wypieki, kawa i ekologiczne grzane wino tworzą ciepłą, rodzinną atmosferę.
Na placu Koberg, w dawnym żeglarskim kwartale, czeka morski jarmark z potrawami hanzeatyckimi i gorącym ponczem. Sieci, beczki i diabelskie koło tworzą portowy klimat, a widok z góry na starówkę zapiera dech w piersiach.
Hafen Glühen przy Drehbrückenplatz to alternatywny jarmark z industrialnym klimatem. Obok klasyków, takich jak grzane wino, spróbujesz tu rybnych przekąsek i lokalnych specjałów. Kameralne koncerty i blask portowych świateł tworzą niepowtarzalny klimat.
Wichtelwunderland na dziedzińcu kościoła św. Jakuba to kraina skrzatów pełna zabawy i kreatywności. Odkryj wioskę skrzatów, zagraj rundkę w „mini-golfa skrzatów” i rozwiń kreatywność w warsztacie małych elfów.
Marcepanowy raj Niederegger – od 1806 roku symbolem Lubeki. Zapach świeżych bułeczek migdałowych i marcepanowych jabłek wypełnia kawiarnię przy Breiten Straße. Odkryj ponad 300 marcepanowych prezentów, wypieków i tradycyjnych ozdób z XIX wieku.
W samym sercu hanzeatyckiej Lubeki, przy placu Koberg, wznosi się imponujący kompleks ceglanej architektury – Heiligen-Geist-Hospital. To nie tylko jedno z najstarszych działających dzieł opieki społecznej na świecie, ale też wyjątkowy zabytek północnoniemieckiego gotyku. Od końca XIII wieku łączył on duchowość, dobroczynność i praktyczną troskę o ubogich, chorych i starszych mieszkańców miasta.
Fundacja Heiligen-Geist-Hospital powstała między rokiem 1260 a 1286 z inicjatywy bogatych kupców i rajców Lubeki, wspieranych przez radę miejską. Celem było zapewnienie opieki „ludziom mniej szczęśliwym” – biednym, chorym i starcom. W zamian za modlitwy za dusze fundatorów otrzymywali oni dach nad głową, jedzenie i opiekę duchową.
Kompleks wzniesiono w formie charakterystycznej dla północnoniemieckiego gotyku. Składa się z trójnawowego kościoła, długiego, wąskiego budynku mieszkalnego zwanego „Langhaus” oraz zabudowań gospodarczych. Wnętrze kościoła i sali mieszkalnej tworzy literę T – symboliczne połączenie modlitwy i codziennej troski o człowieka.
W XIV wieku dodano kolorowy lektorium (Lettner) z cyklem 23 malowanych tablic przedstawiających żywot św. Elżbiety, patronki ubogich. Jest to jedno z najstarszych dzieł malarstwa tablicowego w północnych Niemczech. Wnętrze zdobią też liczne malowidła ścienne i ołtarze, które w dużej mierze przetrwały do naszych czasów.
Mieszkańcy szpitala zobowiązywali się do życia w ubóstwie, posłuszeństwie i czystości oraz do siedmiokrotnego w ciągu dnia odmawiania modlitwy za swoich fundatorów. W zamian otrzymywali wyżywienie, ubranie i opiekę medyczną. Od XVII wieku przysługiwało im także osiem kąpieli rocznie – przywilej rzadki w tamtych czasach.
Początkowo chorzy i starcy spali w dwóch otwartych rzędach łóżek – osobno kobiety i mężczyźni. W 1820 roku przestrzeń przebudowano, wstawiając drewniane kabiny – tzw. kabäuschen. Każda miała zaledwie sześć metrów kwadratowych, ale zapewniała nieco prywatności. Ostatni mieszkańcy opuścili je dopiero w 1970 roku.
Dzienna racja obejmowała nawet osiem litrów tzw. cienkiego piwa, warzonego w piwnicach szpitala. Napój ten był bezpieczniejszy niż woda i stanowił ważny element średniowiecznej diety. Czasem jednak nadmiar piwa trafiał potajemnie na targ – dla drobnego zarobku i urozmaicenia codzienności.
Choć od średniowiecza minęły stulecia, Heiligen-Geist-Hospital wciąż służy mieszkańcom. W części budynków mieści się współczesny dom opieki, a w pozostałych – muzeum i przestrzeń kulturalna. Odrestaurowane wnętrza z zachowanym wyposażeniem pozwalają poznać codzienne życie dawnych pensjonariuszy.
Co roku w okresie Adwentu w szpitalu odbywa się słynny jarmark rzemiosła artystycznego, organizowany przez Niemiecki Związek Kobiet i Kultury. Ponad 150 artystów i rzemieślników z całej Europy prezentuje swoje prace w historycznej hali i w dawnych kabinach mieszkańców. To jedno z najbardziej klimatycznych wydarzeń w „mieście Bożego Narodzenia”.
Nad całością góruje dźwięk 18 brązowych dzwonów w wieży szpitalnej. Ich melodie – od Haydna po ludowe pieśni – rozbrzmiewają pięć minut przed każdą pełną godziną, przypominając o dawnych czasach, gdy modlitwa i dźwięk dzwonu wyznaczały rytm dnia.
Heiligen-Geist-Hospital w Lubece to niezwykłe świadectwo średniowiecznej filantropii i duchowości. Od ponad siedmiuset lat miejsce to łączy troskę o człowieka z bogactwem kultury i sztuki. Jego mury wciąż opowiadają o dobroczynności, wierze i życiu codziennym ludzi, którzy tu szukali schronienia. Dziś szpital stanowi nie tylko zabytek, ale też żywą część miasta – przestrzeń spotkania historii i współczesności.
Rzeka Trave opływa Stare Miasto w Lubece, tworząc wyspę, na której powstało serce tego hanzeatyckiego miasta. Prawie przez cały rok kursują po niej liczne statki wycieczkowe, cumują restauracje i kawiarnie. Na jej wodach można też spotkać amatorów sportów wodnych. Jest to miejsce wielu imprez.
Bezpośrednio nad Obertrave, tuż obok Bramy Holsztyńskiej, znajdują się magazyny soli. Zostały one zbudowane w latach 1579–1745. Tworzą zespół spichlerzy w stylu renesansu ceglanego.
Do roku 1839 spichlerz położony najbliżej bramy należał do saliny w Oldesloe. Świadczy o tym relief wykonany w cegle na fasadzie budynku.
Pierwotnie budynki te służyły do przechowywania soli, która była sprowadzana z Lüneburga starą drogą solną (Alte Salzstraße), a później również kanałem Stecknitz, oraz soli pochodzącej z saliny Oldesloe, dostarczanej barkami rzeką Trave.
Ta sól była przez Lubekę eksportowana do całej Skandynawii i stanowiła podstawę ówczesnego bogactwa miasta. Wykorzystywano ją głównie do konserwowania ryb łowionych w Norwegii i Skanie, co umożliwiało handel śledziami jako potrawą postną z terenami śródlądowymi. Położenie przy najstarszym lubekim moście, tzw. moście Holsztyńskim, wyznaczało w średniowieczu granicę między portem morskim a portem śródlądowym**, który miał połączenie z Łabą poprzez kanał Stecknitz.
Lubekie magazyny soli posłużyły także jako plan filmowy do filmu „Nosferatu – Symfonia grozy” Friedricha Wilhelma Murnaua, gdzie stanowiły scenografię domu wynajmowanego przez wampira. Obecnie budynki te są wykorzystywane przez dom towarowy z odzieżą.
Rozwiń
Kościół św. Piotra w Lubece (St. Petri zu Lübeck) to wyjątkowa przestrzeń, w której religia spotyka się z kulturą, nauką i sztuką. Nie jest to parafia w tradycyjnym sensie, lecz otwarte laboratorium kościelne – miejsce eksperymentów z rytuałem, muzyką, sztuką i słowem.
St. Petri pełni dziś funkcję kościoła kultury i uniwersyteckiego centrum dialogu. Odbywają się tu wystawy międzynarodowej sztuki, koncerty muzyki współczesnej, spotkania naukowe, czytania i performanse. Świątynia stoi w samym sercu Lubeki, symbolicznie na granicach między wiarą a wiedzą, tradycją a nowoczesnością.
Wysoka wieża St. Petri jest jednym z najpiękniejszych punktów widokowych w mieście. Z tarasu rozciąga się panorama Starego Miasta – widać stąd Bramę Holsztyńską, ratusz i czerwone dachy hanzeatyckich kamienic. To miejsce, z którego najlepiej czuć wyjątkowy układ średniowiecznej wyspy Lubeki. W okresie Adwentu wokół St. Petri rozświetla się jarmark bożonarodzeniowy, jeden z najbardziej malowniczych w Lubece – pachnący cynamonem, migdałami i historią miasta.
Trave to malownicza rzeka o długości około 124 kilometrów, a jej źródła znajdują się w pobliżu wsi Gießelrade, na południowy zachód od Lubeki. Trave kończy swój bieg w Travemünde, gdzie uchodzi do Zatoki Lubeckiej na Morzu Bałtyckim. Jej brzegi były przez stulecia ważnym szlakiem handlowym i transportowym – to właśnie nią spławiano towary do portu w Lubece, łącząc miasto z Bałtykiem i Europą Północną.
Dawna, słowiańska nazwa rzeki Trawna przypomina o czasach, gdy te ziemie zamieszkiwali Wagrowie, a w dolinie Trave istniał słowiański gród Liubice – poprzednik dzisiejszej Lubeki.
Dziś rzeka Trave jest nie tylko elementem krajobrazu, ale także symbolem miasta – spokojnym nurtem opływa zabytkowe Stare Miasto, odbijając w wodzie wieże lubeckich kościołów i hanzeatyckich spichlerzy.
To tylko niewielki fragment opisu zabytków tego niezwykłego miasta. Nie wspomniałem jeszcze o lubeckich teatrach i muzeach. Wyjątkowy urok i historię kryją także wąskie uliczki i przejścia. Warto jednak pamiętać, że Lubeka to również nowoczesne miasto – z halą koncertową i imponującymi obiektami techniki. Ciąg dalszy nastąpi...
©