Miasto Pilica
Z plecakiem na Szlaku Orlich Gniazd

Pilica może się pochwalić naprawdę ciekawą i długą historią swego istnienia. Jej początki sięgają czasów prehistorycznych — pierwsze ślady osadnictwa odkryto u podnóża skały Biśnik na Smoleniu. Prawa miejskie Pilica otrzymała prawdopodobnie w 1393 roku z inicjatywy Jadwigi z Melsztyńskich Pileckiej. Wcześniej funkcjonowała Stara Pilica, której początki sięgają XI wieku. Na przestrzeni wieków Pilica była świadkiem wielu dramatycznych wydarzeń, od najazdów Szwedów po udział mieszkańców w powstaniach narodowych.

Kolejny etap naszej wędrówki po Szlaku Orlich Gniazd rozpoczęliśmy wczesnym rankiem, wyruszając z miejsca noclegowego w Podzamczu. Trasa do Pilicy zajęła nam niespełna dwie godziny. Już około godziny 7:00 wykonałem pierwsze zdjęcia Zamku Ogrodzieniec, a o 9:00 dotarliśmy do Pilicy.

Po krótkim odpoczynku na pilickim rynku – przy kawie i lodach – ruszyliśmy dalej w kierunku Doliny Wodącej, jednego z najbardziej malowniczych odcinków Jury Krakowsko-Częstochowskiej.

Skały w Podzamczu

Góra Zamkowa (Góra Janowskiego) to najwyżej położone jurajskie wzniesienie. Jej kulminacyjny punkt – Skała 504 (Czubata) – wznosi się na wysokość 515,5 m n.p.m. W kierunku wschodnim od Góry Zamkowej ciągnie się grań z najbardziej charakterystycznymi skałami Podzamcza – Małą i Wielką Cimą. Nazwy te nawiązują do Tre Cime di Lavaredo z Dolomitów. Podzamcze jest jednym z najważniejszych rejonów wspinaczkowych w Polsce – znajduje się tu ponad 300 dróg wspinaczkowych, głównie trudnych.

Historia wspinaczki w Podzamczu

Wspinaczka w Podzamczu zaczęła się ok. 1956 roku dzięki Zdzisławowi Dziędzielewiczowi. W latach 70. Wojciech Kurtyka zapoczątkował eksplorację ekstremalnych dróg, a w latach 80. rejon odkrywali m.in. Piotr Korczak i Andrzej Marcisz. Obecnie rejon przeżywa renesans – powstają nowe drogi, a stare są modernizowane.

Kurhan powstańczy

Kurhan powstańczy znajduje się na wałach pałacowych. Usypany został przez mieszkańców Pilicy, którzy w czasie powstania styczniowego stracili bliskich i nie mogli dotrzeć na ich mogiły.

Kościół św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty

Kościół ten ufundowała Jadwiga – założycielka Pilicy. Po jej śmierci opiekę nad świątynią przejęła jej córka Elżbieta, żona Władysława Jagiełły. Dzięki niej kościół uzyskał rangę prepozytury w 1422 roku. Obok świątyni stoi późnobarokowa, murowana dzwonnica z XVIII wieku. Całość charakteryzuje się bogatym barokowym i rokokowym wystrojem.

Kościół posiada bardzo bogaty wystrój, a otaczają go cztery kaplice

Gotycka kaplica św. Anny, barokowa kaplica św. Józefa z bogatą polichromią, grobowa kaplica Padniewskich z miedzianym obrazem Chrystusa oraz kaplica Pana Jezusa z gotyckim krucyfiksem i barokowym ołtarzem.

Na uwagę zasługuje też gotycki ołtarz z Matką Bożą z Dzieciątkiem, nad którym znajduje się rzeźba Boga Ojca. Od północy przylega zakrystia z attyką i herbami dawnych właścicieli Pilicy.

Barokowy chór z 1884 r., zdobiony medalionami Króla Dawida i Św. Cecylii, zaprojektował Stanisław Swarczyński z Warszawy.

Rynek w Pilicy – serce średniowiecznego miasta

Rynek w Pilicy to najważniejszy plac miasta, wytyczony w XIV wieku w ramach lokacji na prawie magdeburskim. Dzisiejszy plac Adama Mickiewicza ma trapezowaty kształt. Jego struktura — z ulicami wychodzącymi z narożników — zachowały się praktycznie bez zmian od czasów średniowiecza. Kiedyś stał tu Ratusz, jego ślady odkryto w 2000 roku i obecnie został on odbudowany a Rynek zrewitalizowany, kiedyś wokół Ratusza stały kramy, ale ostatnie z nich zlikwidowano w XX wieku. Na rynku znajduje się odrestaurowany budynek dawnego ratusza, w którym mieści się teraz biblioteka. Nieco dalej stoi zadaszona studnia.

Na Rynku przez wieki funkcjonowały stragany handlowe, ale ich ostatnie relikty usunięto w XX wieku. Wokół placu zachowały się kamienice reprezentujące styl późnorenesansowy i XIX–XX-wieczny – ostatnie odbudowy miały miejsce po licznych pożarach, które zniszczyły wcześniejsze zabudowania. Układ urbanistyczny z czasów lokacyjnych — z czterema ulicami wychodzącymi z naroży rynku – wciąż tworzy charakterystyczną strukturę miasta.

W połowie XVII wieku Ratusz w Pilicy runął w zgliszczach. Prawdopodobnie zawalił się on w czasie potopu szwedzkiego, co potwierdziły przeprowadzone w 2000 roku badania archeologiczne, w trakcie których odkryto jego fundamenty. Początkowo białym kamieniem oznaczono zarys, czyli historyczny przebieg budynku. W 2013 roku wśród wielu zabytków pochodzących z ratusza odnaleziono też dzwon wiszący niegdyś na wieży ratuszowej. Widnieje na nim inskrypcja z datą 1597. W 2014 roku rozpoczęto rekonstruowanie tej zabytkowej budowli, a dziś niewielki, murowany budynek z drewnianymi stropami i zewnętrznymi schodami pełni rolę lokalnego centrum kultury i turystyki. Nad drzwiami parteru umieszczono tablicę informującą o bibliotece publicznej w Pilicy.

Na rynku znajduje się odrestaurowana, zadaszona studnia miejska – harmonijny element architektury, który przyciąga wzrok turystów i wprowadza historyczny klimat. Również dla mnie była to przyjemna okazja do chwili odpoczynku w cieniu jej daszku przed dalszą wędrówką.

Na Szlaku Orlich Gniazd

Książka podróżnicza Na Szlaku Orlich Gniazd. Tajemnice Jury Krakowsko-Częstochowskiej opowiada historię zamków i ich ruin leżących na turystycznym Szlaku Orlich Gniazd na południu Polski, pomiędzy Krakowem a Częstochową. Ich malownicze położenie na wzgórzach, wśród wapiennych skał stanowi znaczną atrakcję krajoznawczo-turystyczną.

Kup, bo przyda się na szlaku

Die Route der Adlerhorste

Das Reisebuch "Auf der Route der Adlerhorste. Geheimnisse des Krakau-Tschenstochauer Jura" erzählt die Geschichte der Burgen und ihrer Ruinen entlang der historischen Route, die in Südpolen zwischen Krakau und Tschenstochau verläuft. Die meisten dieser Burgen wurden im 13. Jahrhundert errichtet und dienten der Verteidigung der Staatsgrenze. Ihre malerische Lage inmitten von Kalksteinfelsen machte sie einst schwer zugänglich.

Jetzt kaufen

Die Route der Adlerhorste
Szlak Orlich Gniazd

Das Buch erzählt von den Geheimnissen und der Geschichte der Burgen, Festungen und Ruinen, die entlang der Adlerhorstroute liegen.

Książka podróżnicza opowiada o tajemnicach i historii zamków, warowni i ruin leżących na Szlaku Orlich Gniazd.

Kaufe mich!!! Kup teraz!!!

Pałac w Pilicy

Wejście główne do Pałacu w Pilicy jest nieco oddalone od Szlaku Orlich Gniazd. Chcących zwiedzić tereny pałacowo-parkowe ostrzega tablica informacyjna zabraniająca wstępu na ten teren oraz ostrzegająca przed wolno biegającymi psami. Do tej pory zastanawiam się, czy te psy biegają wolno, czy też nie znajdują się na uwięzi. Nie zmienia to faktu, że ten piękny pałac popada w stan ruiny. Podobny fenomen związany ze skomplikowanymi układami własnościowymi występuje w Złotym Potoku w przypadku Pałacu Raczyńskich. Tamtejszy pałac również oczekuje zakończenia konfliktów prawnych. Tym niemniej podczas moich wędrówek po Jurze udało mi się sfotografować ten interesujący obiekt.

Pałac w Pilicy to jedna z najciekawszych rezydencji ziemi olkuskiej. Początki sięgają 1602 roku, a obecny kształt zawdzięcza wielu właścicielom i przebudowom – m.in. w stylu włoskim i francuskim. W XIX wieku urodziła się tu Maria Epstein – pionierka polskiego pielęgniarstwa.

Po II wojnie światowej w pałacu mieścił się dom dziecka i zakład wychowawczy. W 1990 roku rezydencję przejęła Barbara Piasecka-Johnson, jednak prace konserwatorskie przerwano z powodu sporów sądowych ze spadkobiercami.

Dziś pałac i park wymagają pilnej renowacji. Widoczne są pozostałości ogrodów w stylach angielskim, włoskim i francuskim. Zachowała się też fontanna z 1962 roku według projektu Bolesława Chromego.

Odnoszę wrażenie, że stan pałacu w ostatnich dwóch–trzech latach uległ pogorszeniu, co jest niezmiernie smutne. Niegdyś otaczający go park łączył w sobie elementy stylu angielskiego, włoskiego i francuskiego. Tylną część rezydencji oraz park okalają ziemne wały. Z centralnej perspektywy widoczny jest balkon z tarasem oraz dwie mitologiczne figury sfinksów. Przed głównym podjazdem znajduje się fontanna z 1962 roku, zaprojektowana przez Bolesława Chromego. Czy jest jeszcze szansa, że ten wyjątkowy zespół pałacowo-parkowy odzyska swój dawny blask?

Historia pałacu w szczegółach

Budowę pałacu rozpoczął Wojciech Padniewski w 1602 roku. Jerzy Zbaraski przekształcił go w reprezentacyjną włoską willę z arkadowym portykiem. W połowie XVII w. Stanisław Warszycki otoczył pałac bastionami i fosą. Mimo najazdu Szwedów w 1655 roku, udało się go odzyskać.

W XVIII w. Maria z Wesslów Sobieska nadała rezydencji styl francuski, a jej bratanek Teodor Wessel założył park o powierzchni 10 ha. XIX-wieczni właściciele, m.in. Christian August Moes i Leon Epstein, wprowadzili kolejne zmiany – m.in. wieżyczki i dekoracyjne cegły. W 1875 roku urodziła się tu Maria Epstein – dominikanka, obecnie kandydatka na ołtarze. Od 1906 do 1945 roku posiadłość należała do rodziny Arkuszewskich.

Legenda o Białej Damie

Historia pilickiego pałacu nie pozwala o sobie zapomnieć – czuwa nad nią Biała Dama, duch opiekuńczy, który nie pozwoli na zniewagę dawnej rezydencji.

Mówi się, że czasem, przy odrobinie szczęścia i ciszy, można dostrzec ulotną postać kobiety – lekkie pantofelki, powłóczysta biała suknia, wzrok utkwiony w dal. Kroczy dostojnie przez park w stronę stawu, jakby szła na spotkanie z ukochanym. Legenda ta przetrwała wśród mieszkańców od trzystu, a może i czterystu lat – przekazywana z pokolenia na pokolenie, szeptana wieczorami w blasku świec.

A było to tak:

Dawno, dawno temu, na wzgórzu po zachodniej stronie Pilicy, tuż przy zakolu rzeki, wznosił się okazały pałac o renesansowych murach. Latem wzdłuż obsadzonej lipami alei przechadzała się młoda dziewczyna – córka właściciela dworu. Miała śniadą cerę, radosne spojrzenie i serce oddane ubogiemu, lecz szlachetnemu szewcowi z miasteczka. Ich uczucie było czyste i silne, ale musiało pozostać w ukryciu. Dziewczyna wiedziała, że ojciec nigdy nie zaakceptuje związku z kimś o niższym stanie.

Ich tajemnicze spotkania pod osłoną nocy przerwała czujna służąca, która śledząc panienkę, odkryła jej sekret. Władczy ojciec, który planował bogaty mariaż dla córki, rozgniewał się do granic. Zamknął dziewczynę w wieży, nakazując służbie przynosić jej posiłek raz dziennie. Chciał ją zmusić do zapomnienia o miłości. Ale serce dziewczyny nie znało kompromisu – ogarnięta tęsknotą, słabnąca z każdym dniem, postanowiła uciec.

Z prześcieradeł uplotła sznur, po którym zeszła z wysokiego okna. Noc była ciemna, niebo zasnute gwiazdami, a trawa wilgotna od rosy. Biegła przed siebie, nie patrząc pod nogi. Nie zauważyła ukrytej wśród ziół studzienki. Wpadła do niej – bez krzyku, bez świadków. Rano ciało dziewczyny odkrył pałacowy ogrodnik.

W miejscu tragedii ustawiono figurkę Matki Boskiej – jej twarz podobno przypominała zmarłą panienkę. Młody szewczyk, nie mogąc znieść rozpaczy, zmarł z tęsknoty niedługo później. Od tej pory duch dziewczyny w bieli, zwiewnej jak poranna mgła, błąka się po parku. O północy zmierza ku stawowi, gdzie czasem, równie cicho, pojawia się zjawa chłopca. Ich spotkania trwają chwilę – może tak długo, jak trwa westchnienie losu nad niespełnioną miłością.

Tak kończy się ta opowieść – legenda o miłości silniejszej niż czas i o duchach, które nawet po śmierci szukają siebie w cieniu pilickiego pałacu.

Historia pilickiego pałacu nie pozwala o sobie zapomnieć – czuwa nad nią Biała Dama, duch opiekuńczy, który nie pozwoli na zniewagę dawnej rezydencji.

Mówi się, że czasem, przy odrobinie szczęścia, można dostrzec ulotną postać kobiety w powłóczystej bieli, zmierzającą w stronę stawu, gdzie niegdyś czekała na ukochanego.

Dawno temu, wznosił się na wzgórzu pałac, gdzie mieszkała córka właściciela. Jej serce należało do ubogiego szewca. Ich miłość była zakazana.

Gdy ojciec odkrył ich sekret, zamknął córkę w komnacie. Dziewczyna, ogarnięta tęsknotą, postanowiła uciec nocą – przez okno, po sznurze z prześcieradeł.

W mroku nocy nie dostrzegła ukrytej studzienki. Rano ciało dziewczyny odnalazł ogrodnik. Wkrótce potem zmarł z rozpaczy jej ukochany.

Od tej pory, mówi legenda, duch dziewczyny błąka się po parku w bieli. Tuż przed północą zmierza ku stawowi, gdzie spotyka zjawę chłopca.

Świeradów Zdrój i okolice

Książka podróżnicza Świeradów-Zdrój w Górach Izerskich i okolice opowiada o urokach i atrakcjach tego znanego uzdrowiska, charakteryzującego się długą tradycją leczniczą opartą na radonie, borowinie i świerku.

Przewodnik traktuje także o Sudetach, Górach Izerskich oraz Karkonoszach, odkrywając ich tajemnice.

Kup na wędrówkę

On the Trail of the Eagles' Nests

Turystyczna książka "On the Trail of the Eagles' Nests: Secrets of the Kraków - Częstochowa Jura" to anglojęzyczny przewodnik po zamkach i ruinach Szlaku Orlich Gniazd, odkrywający ich fascynującą historię i tajemnice.

Kup teraz

📚 Moje książki – wybierz coś dla siebie

Moje dotychczasowe pozycje, które opracowałem i przygotowałem jako selfpublisher

📘 "On the Trail of the Eagles' Nests"

Angielskojęzyczny przewodnik "On the Trail of the Eagles' Nests" zabiera czytelników w podróż przez ruiny i zamki Szlaku Orlich Gniazd. Książka odkrywa mniej znane historie, tajemnice i fakty z pogranicza legendy i archeologii.

📖 Zamów teraz na Amazon

👉 Pozostałe książki autora znajdziesz w sekcji "Więcej przewodników".

📘 Bad Flinsberg im Isergebirge

Das Reisebuch Bad Flinsberg im Isergebirge und vieles mehr erzählt von den Reizen und Attraktionen dieses bekannten Kurortes. Der Kurort blickt auf eine lange Heiltradition mit Radon, Moor und der majestätischen Fichte zurück. Der Reiseführer widmet sich den Sudeten, dem Isergebirge und dem Riesengebirge und lüftet ihre Geheimnisse. Er führt uns auf Wanderwegen, zu Burgen, Museen und anderen interessanten Orten.

📖 Kaufe mich als Geschenk!

📘 Świeradów Zdrój i okolice

Książka podróżnicza Świeradów-Zdrój w Górach Izerskich i okolice opowiada o urokach i atrakcjach tego znanego uzdrowiska, charakteryzującego się długą tradycją leczniczą opartą na radonie, borowinie i świerku.

Przewodnik traktuje także o Sudetach, Górach Izerskich oraz Karkonoszach, odkrywając ich tajemnice.

📖 Kup na wędrówkę!

📘 Cztery miasta w dziesięć dni. Florencja, Piza, Rzym i Wenecja

Książka podróżnicza "Cztery miasta w dziesięć dni. Florencja, Piza, Rzym i Wenecja" opowiada o urokach i atrakcjach czterech słynnych włoskich miast oraz ich malowniczych okolicach.

📖 Zamówisz w Amazonie

📘 Vier Städte in zehn Tagen. Florenz, Pisa, Rom und Venedig

Das Reisebuch "Vier Städte in zehn Tagen. Florenz, Pisa, Rom und Venedig" erzählt von den Reizen und Attraktionen vier berühmter italienischer Städte und ihrer malerischen Umgebung.

📖 Jetzt bestellen

📘 A może nad morze?

Książka podróżnicza Od Cesarskich Uzdrowisk przez Świnoujście i Międzyzdroje aż do Kołobrzegu opowiada o Cesarskich Uzdrowiskach Bansin, Heringsdorf i Ahlbeck oraz o Świnoujściu, Międzyzdrojach i Kołobrzegu, a także o wyspach Uznam i Wolin oraz o Wolińskim Parku Narodowym.

📖Kup teraz

Książka zawiera liczne zdjęcia opisywanych miejsc, w których towarzyszył nam nasz mały piesek York Fafik.

Zamek Pilcza – Szlak Orlich Gniazd

Po zapoznaniu się z atrakcjami miasta, jak i po małej przerwie, wędrujemy dalej w kierunku Smolenia. Tam, na wapiennym wzgórzu, pośród zieleni i ciszy, kryją się malownicze ruiny Zamku Pilcza.

Warownia ta, będąca częścią słynnego Szlaku Orlich Gniazd, powstała w XIV wieku jako element systemu obronnego granic Królestwa Polskiego. Przez lata przechodziła z rąk do rąk, należała m.in. do możnych rodu Toporczyków, a później Pileckich – to właśnie z nimi wiąże się postać Elżbiety Granowskiej, późniejszej królowej Polski i trzeciej żony Władysława Jagiełły.

Dziś zamek stanowi malowniczą ruinę – z odbudowaną wieżą widokową, z której roztacza się zapierający dech widok na Jurę Krakowsko-Częstochowską. Zimą otulony śniegiem, wiosną ukryty w soczystej zieleni, latem rozgrzany wapieniem, jesienią tonący w złotych liściach – o każdej porze roku przyciąga turystów, fotografów i miłośników historii.

Zamek Pilcza to nie tylko zabytek, ale też fragment opowieści o dawnych czasach – o królewskich romansach, rycerskich pojedynkach i trudach życia na pograniczu. Zwiedzając jego pozostałości, warto zamknąć oczy i wyobrazić sobie, jak musiało brzmieć echo kroków straży na kamiennych murach.