Ojcowski Park Narodowy
Na Szlaku Orlich Gniazd

Ojcowski krajobraz zdobył szeroką popularność oraz stał się natchnieniem dla wielu artystów i poetów. Ten krótki filmik przedstawia panoramę parku ze Szlaku Orlich Gniazd na odcinku między Pustelnią bł. Salomei a zaejściem do Ojcowa.

Pod Łokietkiem

Wzniesiony w 1860 roku jako pensjonat W 1863 roku pełnił rolę głównej kwatery powstańców styczniowych Od 1972 roku mieści się tam Muzeum Ojcowskiego PN im. prof. Władysława Szafera

Pod Kazimierzem

Zbudowany około 1885 roku przez Jana Zawiszę, jako hotel uzdrowiskowy murowany na parterze, z drewnianym piętrem. Po II wojnie funkcjonował jako internat Technikum Leśnego, poczta, sklep, posterunek MO, a nawet mieszkania pracowników OPN. W latach 1994–1996 przeszedł remont i dziś pełni rolę Ośrodka Edukacyjno‑Dydaktycznego OPN, z biblioteką i spotkaniami edukacyjnymi — był to pierwszy taki ośrodek w polskich parkach narodowych. Nad wejściem zachowany jest napis cyrylicą: Gastinica pod Kazimirem, pamiątka po okresie, w którym Ojców znajdował się w zaborze rosyjskim.

Bazar Lwowski

Jeden z najstarszych przykładów architektury ojcowskiego uzdrowiska, wybudowany w 1895 г. Po I wojnie światowej, Edward Chmielewski, polski oficer, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej nazwą Bazar Lwowski upamiętnił miasto i bohaterską obronę Lwowa. W budynku w okresie międzywojennym mieściła się restauracja, kawiarnia i sklep z towarami spożywczo-kolonialnymi oraz pamiątkami z Ojcowa. Właściciel był głównym wydawcą ojcowskich widokówek. Na tej posesji znajdowała się także zajezdnia obsługiwanej przez niego pierwszej linii autobusowej łączącej Ojców z Krakowem, Olkuszem, Pilicą i Wolbromiem.

Dom z drzewem – „Na Postoju”, Ojców

Tuż przy głównej drodze w Ojcowie, pomiędzy Zamkiem Ojcowskim a Kaplicą „Na Wodzie”, znajduje się jeden z najbardziej osobliwych obiektów drewnianej architektury uzdrowiskowej – tzw. „Dom z drzewem”, znany również jako „Na Postoju”. Został zbudowany w 1930 roku jako poczekalnia autobusowa dla przyjeżdżających kuracjuszy i turystów.

Najbardziej rozpoznawalną cechą budynku jest żywe drzewo wyrastające przez dach. Choć pień nie pełni żadnej funkcji konstrukcyjnej, stał się symbolem harmonii między naturą a architekturą. Całość utrzymana jest w tradycyjnej stylistyce: zielone ściany, kremowe oprawy okien, charakterystyczna dla willowej zabudowy Ojcowa z przełomu XIX i XX wieku.

Obecnie w budynku mieści się punkt informacji turystycznej PTTK, gdzie można uzyskać mapy, kupić pamiątki lub skorzystać z toalety. „Dom z drzewem” to dziś nie tylko uroczy zabytek, ale również ważny punkt orientacyjny na mapie Ojcowskiego Parku Narodowego.

Ojcowskie pstrągi

Tradycja hodowli pstrągów w Dolinie Prądnika sięga 1935 roku, kiedy na gruntach księżnej Ludwiki Czartoryskiej powstały pierwsze stawy hodowlane. W krótkim czasie powstało kilkanaście kolejnych, a pstrągi potokowe i tęczowe stały się częścią lokalnego krajobrazu i kuchni. Po wojnie hodowla była kontynuowana przez różne instytucje, aż do jej zamknięcia w latach 90. XX wieku. Po dwóch dekadach przerwy, w 2014 roku, hodowlę ożywiły na nowo Mama i Córka Magdalena Węgiel i Agnieszka Sendor, tworząc ekologiczną, kameralną pstrągarnię w sercu Ojcowskiego Parku Narodowego. Dziś znów można tu spróbować pstrąga potokowego hodowanego w czystej, źródlanej wodzie, bez chemii i sztucznych dodatków – zgodnie z tradycją i w harmonii z naturą.

Dolina Prądnika

Dolina Prądnika – serce Ojcowskiego Parku Narodowego – to miejsce szczególne. Wapienne skały wyrastają nagle zza zakrętu, rzeka szepcze coś po swojemu, a cisza, przerywana tylko śpiewem ptaków, sprawia, że człowiek zaczyna słyszeć własne myśli. Wędrowaliśmy tędy razem – my i Fafik. Mały pies z wielkim sercem, mądry jak profesor. Zawsze biegł przed nami z uniesionym ogonem, jakby znał każdy zakręt lepiej niż wszystkie znaki szlaku. Czasem jednak zatrzymywał się na dłużej, sprawdzał coś istotnego w swoim psim świecie. Myślę sobie, że każdy zapach był dla niego opowieścią, każdy kamień – nową przygodą. Towarzyski, garnął się do innych psów. Zawsze przyjazny. Gdy kierowaliśmy się ku Bramie Krakowskiej, zatrzymywał się co chwilę, jakby chciał powiedzieć: „Zobaczcie, tutaj też warto być”. I miał rację. Tam, gdzie my widzieliśmy dolinę – on widział cały świat. A najważniejsze dla niego było to, że jesteśmy razem. Tu i teraz.

Ojcowskie jaskinie

Na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego znajduje się bardzo dużo jaskiń – od małych wnęk po imponujące groty. Do najbardziej znanych należą legendarna Jaskinia Łokietka oraz Jaskinia Ciemna, położona przy malowniczym zielonym szlaku prowadzącym przez Dolinę Prądnika. Choć obie te atrakcje nie leżą bezpośrednio na Szlaku Orlich Gniazd, znajdują się w jego bezpośrednim sąsiedztwie i są doskonałym celem krótkiego zboczenia z głównej trasy podczas postoju w Ojcowie.

Nie udało mi się zwiedzić tych jaskiń – szlak wzywał dalej, a czas nieubłaganie pchał naprzód. Wejście do Jaskini Łokietka, ukryte wśród drzew, przypominało z oddali portal do innego świata. Jaskinię Ciemną widziałem jedynie z doliny – pozostał mi obraz drewnianej kładki prowadzącej ku skalnemu otworowi oraz myśl, że w jej wnętrzu drzemią pradawne ślady osadnictwa. Może następnym razem. A może właśnie tak miało być – by zostawić sobie coś na powrót.

Prezentowany powyżej kolaż zdjęć przedstawia wnętrze Jaskini Krowiej, jednej z mniej znanych, ale niezwykle klimatycznych jaskiń w parku. Nazwa pochodzi podobno od krów, które niegdyś szukały tu schronienia przed deszczem. Dziś zaglądają tam tylko ciekawscy turyści i… wyobraźnia.

Brama Krakowska

Brama Krakowska to naturalna skalna brama, utworzona z dwóch wysokich wapiennych ostańców, które tworzą rodzaj przejścia. Skały te mają po około 15–20 metrów wysokości, a pomiędzy nimi prowadzi szlak turystyczny biegnący dnem doliny. Brama powstała w wyniku erozji wodnej i krasowej – przez tysiące lat woda i wiatr modelowały wapienne skały Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Nazwa „Brama Krakowska” pochodzi od dawnego traktu handlowego, który prowadził z Krakowa na Śląsk – szlak ten przechodził właśnie przez dolinę Prądnika i jej skalne wrota. Brama była więc symbolicznym wejściem „z Krakowa do świata”, ale też dosłownym fragmentem drogi łączącej te dwa regiony. Jeden z dwóch wapiennych ostańców tworzących Bramę Krakowską przykuwa uwagę tym, że jest „podpierany” drewnianymi gałęziami. Te gałęzie nie mają funkcji konstrukcyjnej – nie utrzymują skały w rzeczywistości – ale są umieszczone jako element legendy i folkloru lokalnego, według którego „gdy skały się zawalą, nastąpi koniec świata”.

Źródełko Miłości

Obok Bramy Krakowskiej znajduje się Źródełko Miłości – niewielkie, ale niezwykle symboliczne krasowe źródło. Według lokalnej legendy, to właśnie tutaj zakochana dziewczyna przez lata czekała na ukochanego żołnierza, który nigdy nie wrócił z wojny. Jej łzy miały dać początek źródłu, a woda od tego czasu nabrała magicznych właściwości. Mówi się, że ci, którzy razem napiją się z tego źródła, zaznają miłości wiernej aż po grób.

Skały i ostańce

Brama Krakowska i Maczuga Herkulesa to jedne z najbardziej znanych formacji skalnych w Ojcowskim Parku Narodowym. Ale to nie wszystko – Jura Krakowsko-Częstochowska kryje o wiele więcej unikalnych ostańców wapiennych, które tworzą bajkowy krajobraz tej części Polski.

Podkrakowskie Dolinki

Po przejściu Bramy Krakowskiej, idąc dalej Doliną Prądnika wchodzi się na obszar tzw. Podkrakowskich Dolinek. Spotkałem się też z określeniem Dolinek Krakowskich, którego jednak nie potwierdziły napotkane na szlaku tablice informacyjne i mapy. Podkrakowskie Dolinki, których jest więcej wiodą - jak sama nazwa wskazuje – w okolice Krakowa.

W kierunku Krakowa, aż do Krowodrzej Górki

Ojcowski Park Narodowy to miejsce, do którego warto wracać – pełne naturalnych i kulturowych skarbów, których nie sposób poznać podczas jednej wizyty. Choć podczas naszej wędrówki nie starczyło czasu, by odkryć wszystkie jego tajemnice, wracam tu regularnie, zawsze z plecakiem i nową ciekawością. To zdecydowanie jeden z moich ulubionych polskich parków narodowych.

Szlak prowadzi jednak dalej, a do celu – Krakowa – pozostało jeszcze kilkanaście kilometrów pieszej wędrówki. W drodze warto wspomnieć o mijanych po drodze dolinach: malowniczej Dolinie Prądnika oraz urokliwej Dolinie Korzkiewki, w której znajduje się niewielki, ale pięknie położony zamek Korzkiew. Opisałem go szerzej w osobnej relacji – warto tam zajrzeć.

Po pokonaniu ostatnich odcinków szlaku wkraczamy na przedmieścia Krakowa. Wędrówka kończy się symbolicznie na Krowodrzej Górce – tu właśnie zamykamy pętlę naszej trasy, kończąc długą, ale niezwykle satysfakcjonującą wyprawę przez Jurę Krakowsko-Częstochowską i Szlak Orlich Gniazd.

Jeśli tylko masz czas, ochotę i plecak, zapraszam na tę wędrówkę – od zamków i ostańców po wapienne doliny i bramy do miasta królów.